Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Hoe dragen kinderen best hun schooltas

Motmans R. 2004 Stimulus 29 (3): 231-243


 

Het dagelijks dragen van een schooltas is een zware belasting voor de rug van studenten en scholieren. Het gewicht, de duur van het dragen en de draagwijze spelen hierin een belangrijke rol. Daarom werden zuurstofverbruik, houding, longfunctie, rompspieractiviteit, voetkrachten en het subjectief ervaren comfort vergeleken tussen de verschillende draagwijzen.

 

Fysiologische belasting
Het gewicht van de schooltas wordt best symmetrisch en zo dicht mogelijk bij het lichaamszwaartepunt gepositioneerd. Een boekentas die in één hand gedragen wordt, is daarom de minst efficiënte draagwijze. Met de last ter hoogte van de romp zoals bij een rugzak ziet men de minste toename in zuurstofverbruik. Een schoudertas scoort tussenin. Het te dragen gewicht bevindt zich dichter bij het lichaamszwaartepunt vergeleken met een boekentas, maar is toch asymmetrisch ten opzichte van een rugzak.

 

Draagwijzen van schooltassen

De rugzak als meest efficiënte draagwijze vergeleken met een boeken- en schoudertas.

 

Houdingsafwijkingen

Bij het dragen van een gewicht zal er steeds een compenserende houdingsafwijking optreden die weg gericht is van de last. Typisch voor het dragen van een rugzak is zo een voorwaartse buiging van de romp. Met een schoudertas wordt een zijwaartse afwijking van de rug en schouders vastgesteld. Wanneer kinderen echter slechts één band van hun rugzak dragen zal ook deze laterale deviatie optreden. Het is daarom belangrijk om de schooltas steeds op beide schouders te dragen. Een deel van de scholieren echter dragen hun rugzak vaak op één schouder (rugzak of schoudertas).

 

Een rugzak met twee banden over de schouder of slechts één band.

Met slechts één schouderband buigt de rug naar voor en opzij.

 

Gewicht
Een gewicht van 10% het lichaamsgewicht (LG) wordt vaak vooropgesteld als maximale gewichtslimiet voor een rugzak. Verschillende onderzoeken vinden inderdaad dat bij 10% LG de lichaamshouding van scholieren niet significant verschilt van de onbelaste toestand, terwijl dit voor 15% LG wel het geval is. Bij Vlaamse scholieren echter heeft tachtig tot negentig procent van de studenten een schooltas zwaarder dan 10% LG. Eén op tien draagt zelfs een last van meer dan 20% LG. Er zijn dus ook inspanningen nodig om het gewicht van de schooltassen zo laag mogelijk te houden.

 

Longfunctie
Met een gewicht van 10% LG in een rugzak blijven de houding en de ademhalingsparameters gelijk aan de onbelaste toestand. Met een hoger gewicht gaan 10-jarigen duidelijk meer vooroverbuigen en dit gaat gepaard met een toename in de ademfrequentie. Op basis hiervan wordt ook de rugzak met één schouderband dwars over de borst afgeraden. De longfunctie daalt immers veel sterker vergeleken met een rugzak met twee schouderbanden.

 

Een rugzak vergeleken met een schoudertas waarbij de band dwars over de borst loopt.

De band over de borst belemmert de ademhaling.

 

Dynamische spieractiviteit
Tijdens het onbelast wandelen vertonen de rugspieren een verhoogde activiteit vlak voor elke voetlanding. Dit zorgt voor een stabiele landing. Een buikzak verstoort dit normale patroon het minst. Bij een rugzak daarentegen stijgt de buikspieractiviteit. Ze helpen de rugspieren mee met het stabiliseren van de voorwaarts gebogen romp zoals vastgesteld in de houdingsanalyse. Bij de boekentas en schoudertas ziet men een uitgesproken asymmetrisch patroon in de spierwerking. Wanneer het gewicht zich aan de rechterzijde bevindt, zullen de spieren aan de linkerzijde stevig opspannen, terwijl die aan de rechterzijde nauwelijks activiteit vertonen.

 

De buikzak en dubbelzak vergeleken met een rugzak.

De buikzak en dubbelzak vertonen een natuurlijker stappatroon.

 

Voetkrachten
Door het dragen van een gewicht van 15% LG verandert het gangpatroon bij kinderen. De dubbele steunfase duurt langer en om de belasting beter te verdelen over de beide onderste ledematen. Door het gewicht in de rugzak is de grootte van de verticale krachten sowieso groter. De horizontale propulsiekrachten zijn bij een dubbelzak wel beduidend lager dan bij een rugzak.

 

Subjectief ervaren comfort
B ij de aankoop van een rugzak zal vooral een mooi uiterlijk de keuze bepalen. Tijdens het gebruik zelf worden toch meer functionele kenmerken op prijs gesteld. Gescheiden compartimenten zorgen ervoor dat de inhoud niet kan verschuiven. Zo kunnen ook de zwaarste benodigdheden zoals een A4 map of een laptop het dichtst tegen de rug geplaatst worden. Een verstevigde achterkant heeft de voorkeur omdat dit steun biedt voor de lage rug. Kussentjes laten ook nog eens ventilatie toe. Een heupband positioneert de last op de juiste hoogte en vermindert de druk op de schouders of in de okselholte. De schouderbanden moeten ook voldoende breed en makkelijk af te stellen zijn. Wanneer deze te smal zijn gaan ze al snel in de schouders snijden, wat helemaal niet comfortabel ervaren wordt. Een rugzak wordt best op de heup of taille gedragen en dus niet te hoog opgetrokken op de schouders, maar wel goed aangespannen.

 

Een goede rugzak: compartimenten, heupband en verstevigde rug.

Een rugzak met compartimenten, heupband, verstevigde rug en brede schouderbanden.

 

 


hoe schooltas dragen - gewicht boekentas - ergonomische rugzakken - dubbelzak - schooltassen - schoolmeubilair - hoge schoolbanken - schoolmeubilair op maat - norm schoolstoelen - statafels -

computers op school - kinderrugschool - pennen

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans