Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Zitballen: pro's en contra's

 


 

De zitbal wordt vaak voorgesteld als alternatief voor een bureau- of schoolstoel. Veel is er echter nog niet over onderzocht. Toch trachten we hier enkele voor- en nadelen op een rijtje te zetten.

 

Een zitbal.

 

Open heuphoek

Zitballen zijn verkrijgbaar in verschillende maten, van doorsnede 45 tot 75 cm. De juiste hoogte wordt zo gekozen dat het bekken hoger komt dan de knieën, zodat de bovenbenen dus kunnen afhangen. De hoek tussen rug en bovenbenen blijft zo groter dan 90°, wat men een open heuphoek noemt. De intradiscale druk, een maat voor rugbelasting, is wel ongeveer gelijk voor een zitbal en een conventionele stoel (Wilke e.a. 2001).

 

Dynamisch zitten

Het grote voordeel van een zitbal ligt in zijn beweging. Hierdoor zouden telkens kleine drukverschillen in de tussenwervelschijf ontstaan, waardoor het voedingsmechanisme op gang wordt gehouden. Soms ziet men stoppels onder de bal of een ring om de zitbal op zijn plaats te houden. Deze schakelen de beweging echter uit en dienen dus niet om op te zitten, enkel voor het opbergen van de bal.

 

Zitballen met stoppels. Deze dienen enkel om de bal op te bergen en zo het wegrollen tegen te gaan.

 

Rugondersteuning

Een zitbal heeft normaal geen rugleuning. Constructies met een lage rugsteun fixeren de bal waardoor helaas het dynamisch zitten verloren gaat. Men kan dan wel eens uitrusten tegen de rugleun. Na een hele dag werken of schoollopen kan men namelijk verwachten dat de spieren vermoeid raken en geen goede positie meer kunnen garanderen. De filosofie in de Scandinavische landen echter was juist dat men de rugstabiliserende spieren zou trainen door van kleinsaf aan op zo'n bal te zitten. Onderzoek heeft dit nog niet echt hard kunnen maken. Bij schoolkinderen werd na één jaar zitten op een zitbal een mogelijk versterkend effect van buik- en rugspieren gesuggereerd. De verschillen waren echter niet betekenisvol vergeleken met kinderen die op een klassieke stoel zaten (Amstad e.a. 1992).

 

Een zitbal in een constructie met een rugleuning. Elke beweging wordt uitgeschakeld.

 

Omgeving

Voorgaande maakt dus dat de zitbal geschikt is voor beperkte duur (twee uur per dag zoals huiswerk, PC thuis,...) of ter afwisseling van een gewone stoel. Hierbij moet men er zich wel van bewust zijn dat men op een bal hoger zit. Dit betekent dus dat de bureau of computertafel ook hoger moet zijn. Zoniet zal men terug vooroverbuigen in de rug en de nek. Wanneer men afwisselt met een klassieke stoel is al bijna een verstelbare tafel nodig.

 

Zitdrukverdeling

Doordat de bal gevuld is met lucht, zal de vorm van het achterwerk goed gevolgd worden, wat een goede zitdrukverdeling oplevert. Hier is wel een verschil tussen een oefenbal en een zitbal. Het dikkere rubber van een zitbal zorgt ervoor dat de bal heel geleidelijk aan afgaat wanneer het per ongeluk een scherp voorwerp raakt. Toch een kwestie van veiligheid. Preventieadviseurs vermelden ook soms de instabiliteit van een bal als gevaar. Gewenning doet toch al heel wat...

 

Besluit

Een zitbal is een goedkope en ergonomisch verantwoorde oplossing wanneer hij slechts voor taken van beperkte duur gebruikt wordt. Voorwaarde is wel dat de tafel mee aangepast wordt in hoogte. Voor in een school kan een groter effect verwacht worden van opleiding van leerkrachten (theoretisch en praktisch) over het belang van preventie van lage rugpijn (Knusel & Jelk 1994).

 

* Wilke e.a. 2001 Intradiscal pressure together with anthropometric data - a data set for the validation of models. Clin Biomech 16 (1): S111-S126.

* Amstad e.a. 1992 Ball or chair as seating arrangement in the classroom. A prospective study. Schweiz Med Wochenschr 122 (21): 811-6.

* Knusel & Jelk 1994. Pezzi-balls and ergonomic furniture in the classroom. Results of a prospective longitudinal study. Schweiz Rundsch Med Prax 83 (14): 407-13.

 

 


bureaustoel - busbestuurderzetel - fietszadel - Happy seat - kappersfiets - kniestoel - rolstoelkussen - schoolmeubilair - schoolstoel - treinzetel - vliegtuigzetel - zadelstoel - zitballen

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans