Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Rolstoelkussen

 


 

Mensen in een rolstoel zitten langdurig in eenzelfde houding. Een ernstig probleem dat kan optreden is decubitus of doorzitwonde. Door druk- en schuifkrachten worden de huid en de onderliggende weefsels vervormd. Hierdoor worden de bloedvaatjes die zorgen voor de aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof samengedrukt. Wanneer dit zuurstoftekort te lang duurt, sterven cellen af en onstaat decubitus. Regelmatig verzitten of zichzelf opliften verminderen de druk. Ook een antidecubituskussen is belangrijk bij het voorkomen van deze zitproblemen. Deze preventieve kussens staan in voor een goede drukverdeling en een stabiele zithouding. Toch zijn er nog verschillende soorten.

 

Soorten antidecubitus kussens

Bij de luchtkussens wordt de druk verdeeld door een luchtlaag. Deze wordt gevormd door een ballonsysteem (Roho®), luchtstroken (Repose®) of luchtzakjes (Vicair®). Deze kussens zijn ook verkrijgbaar met twee of vier comparimenten. Ze zijn licht en laten nog een posturale controle toe.

 

Roho luchtkussen met ballonsysteem.Repose luchtkussen met luchtstroken.Vicair luchtkussen met luchtzakjes of pakketjes. De vier compartimenten kunnen afzonderlijk opgevuld worden.

 

Gelkussens bestaan uit een zak gel ofwel uit een voorgevormde hardschuim basis waarop gelzakken bevestigd worden (Jay®). Bijkomende dijsteunen of abductieklossen kunnen worden toegevoegd om een stabiele en correcte positie van bekken en benen te bekomen.

 

Jay gelkussen dat gekneed kan worden naar de vorm van het bekken en de benen.

 

Waterkussens komen niet meer veel voor. Ze bieden weinig stabiliteit en geven problemen bij het uitvoeren van transfers. Beter zijn de combinaties met schuim of lucht.

Schuimkussens of vaste kussens bestaan in veel variaties. Basis zijn deze uit één stuk polyurethaanschuim of latex van eenzelfde densiteit. Door uitsparingen in de toplaag kan deze zich makkelijk aanpassen aan de lichaamsvormen. Schuimkussens uit meerdere horizontale lagen hebben op een harde basis als toplaag een zachter polyurethaanschuim. Andere varianten zijn verticale lagen en honinggraatstructuren (Stimulite®) van verschillende densiteiten. Er is zelfs een combinatie mogelijk met lucht (Varilite®). Ook een mogelijkheid is viscoelastisch schuim of traagschuim (Tempur®). Onder invloed van de belasting vervormt dit langzaam en volgt zo perfect de lichaamscontouren.

 

Stimulite honinggraatkussen.Tempurkussen dat de vorm van het lichaam perfect volgt.

 

Drukverdelende eigenschappen

Er is geen enkel materiaal dat optimaal is voor iedereen. Gemiddeld gezien geeft een Roho luchtkussen een betere zitdrukverdeling dan een gelkussen, dat op zijn beurt beter scoort dan een schuimkussen [1,2,3]. De zithouding heeft eveneens zijn invloed op de drukkrachten. Naar voor leunen werkt drukverlagend, naar één zijde leunen juist verhogend. Ook hier compenseert een Roho kussen beter de nadelige effecten van de zitpositie ten opzichte van een schuimkussen [3]. Toch zijn er grote verschillen tussen de personen onderling, wat steeds een individuele oplosssing noodzakelijk maakt. Een vergelijking met Tempur kussens is nog niet gebeurd. Deze worden nochtans veel verkocht omwille van hun goede prijs/kwaliteitverhouding.

 

Schokabsorptievermogen

Tijdens het rijden met een rolstoel werken er ook trillingen en schokken in op het lichaam. Hier speelt het kussen ook een absorberende rol. Opvallend is dat Roho op dit vlak heel wat minder scoort. Varilite kussens, een combinatie van lucht en schuim en Pindot, een schuimkussen, komen als beste uit het onderzoek [5].

 

Varilite Solo: een combinatie van een gelaagd schuimkussen en lucht.Pindot zitkussen, één gecontourd stuk schuim met eenzelfde densiteit.

 

Warmte- en vochtregulatie

Een kussen waarop je de hele dag zit, moet een goed warmte- en vochtregulatie hebben. Vocht tussen het kussen en het zitvlak kan de huid verweken en zo de kans op decubitus verhogen. Schuim werkt eerder isolerend omwille van zijn gesloten celstructuur. Via perforaties worden wel ventilatiekanalen gecreëerd. Hierdoor kan lucht circuleren en vocht verdampen. Honinggraatkussens benutten dit optimaal. De hoes is meestal ook ademend en waterafstotend. Ook luchtkussens hebben door hun vorm luchtzones. Gel en waterkussens zullen warmte aan het lichaam onttrekken en zorgen zo voor een koele zit. Ze kunnen wel gaan lekken.

 

 

[1] Bar CA. 1991 Evaluation of cushions using dynamic pressure measurement. Prosthet Orthot Int 15 (3): 232-40.

[2] Yuen HK & Garrett D. 2001 Comparison of three wheelchair cushions for effectiveness of pressure relief. Am J Occup Ther 55 (4): 470-5.

[3] Koo TK, Mak AF, Lee YL. 1996 Posture effect on seating interface biomechanics: comparison between two seating cushions. Arch Phys Med Rehabil 77 (1): 40-7.

[4] Garber SL, Dyerly LR. 1991 Wheelchair cushions for persons with spinal cord injury: an update. Am J Occup Ther. 45 (6): 550-4.

[5] Wolf EJ, Cooper MS, DiGiovine CP, Boninger ML, Guo S. 2004 Using the absorbed power method to evaluate effectiveness of vibration absorption of selected seat cushions during manual wheelchair propulsion. Med Eng Phys 26 (9): 799-806.

 

 


bureaustoel - busbestuurderzetel - fietszadel - Happy seat - kappersfiets - kniestoel - rolstoelkussen - schoolmeubilair - schoolstoel - treinzetel - vliegtuigzetel - zadelstoel - zitballen - hoge stoel - stasteun

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans