Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Verslag webinar "Will sitting kill us?"

 


 

Ergoweb organiseerde een webinar met Peter Budnick rond het hot topic "zitten is dodelijk". Veel zitten is gerelateerd aan een mindere gezondheid en vroegtijdig overlijden. Daarom wordt zitten soms het nieuwe roken genoemd, zelfs voor lopers. De spreker benadrukt hierbij dat het gaat om verbanden, niet om oorzaken.

 

 

Regelmatig sporten helpt niet...

Men moet een onderscheid maken tussen inspanningsfysiologie en "inactiviteitsfysiologie". Het halen van de beweegnorm, 150 min/week matig intensief bewegen, heeft te maken met inspanningsfysiologie. Bij het zitten speelt een andere mechanisme. Wil men een effectieve interventie bekomen, dan dient men stimuli te geven aan de celregulatie om zo het metabolisme op te drijven [1].

 

In een grootschalig gezondheidsonderzoek in Australië, heeft men enkel de mensen geselecteerd die 2,5u/wk matig intensief oefenen en gezond waren. Bij deze meer dan 4000 personen bleek uit de subjectieve vragenlijst dat er nog steeds een verband was tussen een sedentaire levensstijl en vroegtijdig overlijden. Zitten werd in deze studie gelijk gesteld aan het aantal uren TV kijken. Hoe meer mensen TV kijken, hoe breder hun heupomtrek, hoe hoger hun bloeddruk en bloedsuikerspiegel. Specifiek voor vrouwen was er nog een verband met cholesterol. Deze parameters duiden op een "metabool syndroom", zitten tast de gezondheid aan [2].

 

Zitten is dodelijk...

In een gelijkaaridg gezondheidsonderzoek in Canada werden 17000 mensen gevolgd over een periode van 12 jaar. Het aantal sterfgevallen was in verhouding met leeftijd, BMI en minder fysiek actief zijn. Het langdurig zitten was gerelateerd aan alle doodsoorzaken en heel specifiek met cardiovasculaire aandoeningen. De duur van het zitten vertoonde een onafhankelijk verband met het sterftecijfer, los van fysieke activteit en BMI. De relatie was zelfs sterker dan die van kanker met overlijden [3].

 

De oorzakelijkheid van zitten en vroegtijdig overlijden, stamt uit een meta-analyse van 2012. Wie minder dan 3 uur per dag zit, heeft een toegenomen levensverwachting van 2 jaar. Voor wie minder dan 2 uur per dag TV kijkt, is dat 1,38 jaar. Ter vergelijking bij rokers daalt de levensverwachting met 2,5 jaar voor mannen en 1,8 jaar voor vrouwen. Die cijfers komen in elkaars buurt, te weten dat rokers waarschijnlijk ook minder bewegen en meer zitten [4].

 

... of toch niet

Toch wordt de levensverwachting door veel verschillende factoren bepaald. Na de tweede wereldoorlog zijn mensen alsmaar langer gaan zitten en meer computerwerk gaan verrichten, maar de gemiddelde levensverwachting is tegelijk alleen maar toegenomen. Mediteren doet men ook al zittend, maar niemand haalt het in zijn hoofd om te zeggen dat dat dodelijk is. IT'ers zitten veel op het werk en thuis gamen ze verder. Is het vroegtijdig overlijden in deze beroepscategorie dan hoger? Idem voor callcenters waar mensen de hele dag zitten om maximale productiviteit te halen? Zitten is waarschijnlijk niet echt dodelijk, maar we kunnen wel het risico verminderen.

 

Veranderen is moeilijk

Om de "sitting disease" aan te pakken, haalt de spreker drie mogelijke veranderingen aan: gedragsverandering, culturele verandering en institutionele verandering. Een zitnorm is volgens de spreker geen goed idee. Er bestaat bijvoorbeeld de beweegnorm, die toch "niemand" volgt. Mensen weten het, maar slechts 30 à 40% doet het. Gedragsverandering is moeilijk.

 

In het kader van zitten is het ook nuttiger te kijken naar licht fysieke activiteiten zijn: eenvoudige bewegingen, houdingsveranderingen, zitten-statafels, reiken, naar printer wandelen, telefoneren,... Het invoeren van micropauzes heeft aangetoond een positief effect te hebben op het aantal overbelastingsklachten en de productiviteit. Dat vergt echter een culturele verandering en die is ook niet gemakkelijk. Met het argument van langer leven, zal men waarschijnlijk weinig succes boeken. Beter haalt men aan dat zit-statafels de productiviteit ten goede komt en een meer dynamisch gedrag uitlokt. Dat werkt meer overtuigend.

 

Institutionele veranderingen zouden bijvoorbeeld sectorakkoorden zijn, zoals men in Zweden heeft afgesproken dat in call-centers zit-statafels de standaard moeten zijn. Toezicht welzijn op het werk zou een aantal verplichtingen kunnen opleggen zoals de aanwezigheid van stawerkplekken of zitballen...

 

Wat zijn oplossingen?

Peter Budnick gaat hier in op suggesties die de deelnemers aan de webinar hebben gegeven:

- Loopband. Neen, dat maakt teveel lawaai en dat is er al genoeg in een landschapskantoor. Het stappen werkt ook nadelig voor typen en muizen. Ja, maar dan in de fitnessruimte van het bedrijf.

 

- Zitbal. In theorie misschien, in praktijk neen.

 

- Zit-statafels. Ja, maar wel niet de hele dag gaan staan. De houdingsafwisseling is belangrijk. Vuistregel is 20' zit - 20'sta -20' zit of elk half uur eens rechtstaan. Deze nog niet wetenschappelijk onderbouwd. Op de vraag of meer staan op een dag, leidt tot beter slapen, had de spreker niet meteen een antwoord.

 

- Stretch breaks en oefeningen. Neen op het werk, men moet op een natuurlijke manier van houding afwisselen. Ergonomie moet een systeem zo ontwerpen dat beweging op spontane wijze wordt uitgelokt. Wat mensen opgelegd krijgen, gaan ze toch niet (lang) doen. Het effect van stretching/oefenpauzes blijkt uit onderzoek beperkt.

 

- Purch bench / hoge tafel met stasteun. OK, als de work flow dit ondersteunt. Het is immers meer leunen dan zitten.

 

 

[1] Hamilton MT, Hamilton DG, Zderic TW. 2007 Role of low energy expenditure and sitting in obesity, metabolic syndrome, type 2 diabetes and cardiovascular disease. Perspectives in Diabetes.

[2] Heally GN, Dunstan DW, Salmon T, Shaw JE, Zimmet PZ, Owen N? 2008 Television time and continuous metabolic risk in physically active adults. Medicine & Science in Sports & Exercise: 639-645.

[3] Katzmarzyk PT, Church TS, Craig CL, Bouchard C. 2009 Sitting time and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer. Medicine & Science in Sports & Exercise: 998-1005.

[4] Katzmarzyk PT, Lee I. 2012 Sedentary behavior and life expectancy in the USA: a cause-deleted life table analysis. British Medical Journal: 2: e000828.

 

 


zitten is nieuwe roken - gezondheidsrisico - Stand Up Australia - zitgedrag - zit-statafel - stapauzes -

sit less, stand up, move more - minder zitten - dynamisch kantoor - loopband

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans