Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Zitten als gezondheidsrisico

 


 

Het is ondertussen duidelijk bewezen dat langdurig zitten gerelateerd is aan allerlei gezondheisproblemen. Verklaring is dat tijdens het zitten ons lichaam overschakelt op een inactiviteitsmetabolisme. Oplossingen zijn minder zitten en minder lang aan één stuk zitten. De tijd is nu rijp om dit in praktijk om te zetten en een gewoonteverandering op gang te brengen... In Australië doet men dit via het "Stand Up Australia Program".

 

Zitten schaadt de gezondheid

Langdurig zitten is relateerd aan verschillende aandoeningen zoals diabets, colonkanker, hart- en vaataandoeningen, obesitas, spier/peesaandoeningen, vroegtijdig overlijden, enz... De wetenschappelijke onderbouwing hiervoor is sinds 2000 sterk toegenomen. De fysiologie heeft het zitten als metabool probleem herontdekt. Voorheen werd vooral gekeken naar lage rugklachten en andere overbelastingsklachten. De metabole invalshoek maakte echter de link duidelijk met onze gezondheid. Is zitten het nieuwe roken? Ja, en dat moet serieus genomen worden.

 

Zitten is een gewoonte

De levensstijl van de Westerse mens is sedentair geworden, we zitten op een dag meer dan dat we slapen. Om de omvang van probleem te kennen, heeft men in Australië 700 volwassenen een week lang 24/24 uur gemonitord met inclinometers. Daaruit bleek dat de proefpersonen gemiddeld per dag meer dan de helft van de wakkere tijd zittend doorbrengen::

Zitten: 56% of 8,8u
Staan: 31%. of 4,9u
Stappen; 13% of 2,0u

 

Gemiddeld genomen zitten mensen meer dan acht uur per dag. Aan de hand biomarkers in het bloed heeft men vervolgens bekeken wat er gebeurt wanneer men van een zittende naar een staande positie verandert: minder snelle suikers, meer goede vetten en minder vrije vetzuren. Met andere woorden ons metabolisme schiet in gang als we rechtstaan of wandelen. Tijdens het zitten zet het lichaam zich in een stand-by modus, ons metabolisme valt stil.

 

Ons lichaam schakelt over op een inactiviteitsmetabolisme

Naast inspanningsfysiologie bestaat er ook ziets als inactiviteitsfysiologie. Dat gegeven is niet nieuw. In de jaren '60 werd dit druk onderzocht in het kader van de ruimtevaart. Astronauten waren in de ruimte niet meer onderhevig aan de zwaartekracht, waardoor ze hun spieren en metabolisme niet of veel minder gingen gebruiken. Hetzelfde gebeurt er tijdens langdurig zitten. De oplossing is dus zwaartekracht en dat kan reeds eenvoudig door recht te staan of te stappen. De spieren moeten werken zodat men niet valt, ons metabolisme moet actief zijn om de vereiste energie te leveren. Minder inactief of minder sedentair zijn is de boodschap. Dat kan door het zitten te onderbreken met periodes van staan en/of stappen.

 

Stand up, sit less, move more

De totale zitduur moet omlaag, maar ook het aantal periodes van langer dan 30 min aan één stuk zitten. In deze context spreekt men van "prolongers" en "breakers". Beiden zitten op een dag evenveel, maar op een totaal verschillende manier. Prolongers zitten langere periodes continu en wisselen af met lange periodes van niet zitten. Breaker daarentegen zitten weinig continu doordat ze vaker kleine onderbrekingen van het zitten inlassen: staand bellen/overleggen, stappen naar de printer/koffie/collega, enz... De breakers vertoonden een lagere heupomtrek en minder vetten in het bloed. Of nog, wie elke twintig minuten een pauze van 2' licht wandelen neemt, vertoont 24% minder suikers in het bloed en een lagere bloeddruk vergeleken met wie zeven uur aaneengesloten zittend werk. Staan is reeds voldoende als onderbreking, maar bewegen versterkt het positieve effect nog.

 

Prolongers en breakers, twee verschillende zitgewoontes.

 

Stand Up Australia

Het probleem is gekend, de oplossing ook, dan is het nu tijd om dit om te zetten in praktijk. In Australië is men gestart met het "Stand up Australia Program", een multifactorieel programma op het niveau van de organisatie (management), individu (werkplekaanpassing), omgeving (materiaal) en technologie. Na drie maanden was de totale zitduur op een werkdag verminderd met twee uur. Na één jaar was het effect nog steeds één uur. Een ingrijpend programma waarbij iedereen betrokken is, werpt zijn vruchten af. De tijd dat men niet zit op het werk, werd bijna volledig vervangen door staan. Ook was er een lichte compensatie thuis doordat men daar meer ging zitten. Het netto-resultaat bleef echter steeds positief!

 

Wat brengt de toekomst?
Doel is te komen tot een gedragsverandering zodat zitten niet meer als gewoon beschouwd wordt voor bepaalde taken. Gedrag wordt sterk beïnvloed door de omgeving. Voor sedentair gedrag zijn er daarom verschillende factoren waarop ingezet kan worden. De zitduur verminderen is gekend. Toch gebeurt zitten vaak in combinatie met andere ongezonde zaken zoals bijvoorbeeld hamburgers eten. Daar kan ook op ingezet worden. Zitten neemt ook de tijd in van andere of meer gezonde activiteiten. Door die te stimuleren zal men ook minder zitten. Daarbij moet men zich er wel van bewust zijn dat de factoren die fysieke activiteit uitlokken anders zijn dan die minder zitten uitlokken...

 

De gewoonteverandering is geslaagd wanneer een dokter bij de diagnose van diabetes ook een zit-sta werkplek zal aanbevelen. Bij lage rugklachten is dat "gewoon", voor diabetes klinkt dat nog steeds heel raar...

 

Bron: Keynote speaker David Dunstan op IEA congres 2015

 

 


zitten is nieuwe roken - gezondheidsrisico - Stand Up Australia - zitgedrag - zit-statafel - stapauzes -

sit less, stand up, move more - minder zitten - dynamisch kantoor - loopband

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans