Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Kunnen LCD-LED schermen oogvermoeidheid geven door flikker ?

 


 

De kwaliteit van beeldschermen is door de jaren heen sterk verbeterd. De flatscreens hebben in sneltempo de dikke CRT schermen doen vergeten. Toch zijn er mensen die nog steeds oogvermoeidheid, irritatie of ongemak ervaren. De huidige beeldschermen zijn standaard LCD monitoren met LED achtergrondverlichting. Deze kunnen inderdaad onzichtbaar flikkeren wanneer de helderheid gedimd wordt.

 

LCD-LED schermen en oogvermoeidheid.

 

LCD schermen: CCFL en LED
Beeldschermen en (onzichtbare) flikker zijn reeds lang gekend. Bij CRT schermen was het eigen aan de technologie, maar moderne flatscreens zijn ook niet flikkervrij. De LCD schermen worden aangestuurd door backlight of achtergrondverlichting. Bij de introductie van de flatscreens waren dat CCFL fluorescentielampen. Recent zijn de fabrikanten echter overgeschakeld op LEDs. De LCD schermen met LED backlight zijn een stuk dunner, zijn energiezuiniger, bevatten minder giftige materialen en geven een betere kwaliteit.

De achtergrondverlichting kan aangepast worden via de knoppen op de voorkant van het scherm. In een heldere omgeving geniet een hoge helderheid van het scherm de voorkeur. In een duistere ruimte, zoals bvb. een studio, wordt de helderheid best gedimd. Sommige schermen passen deze helderheid automatisch aan. Er bestaat ook een programma'tje f.lux dat dat doet. Het belangrijke aspect hierbij is de methode waarmee de helderheid wordt verminderd op een scherm met LED.

 

LCD schermen: CCFL en LED

Wanneer een scherm op zijn maximale helderheid staat, branden de LEDs op volle kracht: 100%. Wanneer men de helderheid vermindert tot bvb 60%, dan moeten de LEDs minder licht uitstralen. Dit gebeurt door korte pauzes of onderbrekingen toe te voegen, waarbij de LED gedurende een fractie uitgaat. Hierdoor lijkt de LED minder fel te schijnen. Naarmate men de helderheid/brightness lager zet, zal de duur van deze onderbrekingen toenemen. Dat mechanisme verklaart de onzichtbare flikker, waar een klein deel van de mensen (10%) gevoelig voor kunnen zijn.

 

Bij de originele flatscreens met CCFL als backlight gebeurde het dimmen op eenzelfde manier. Deze fluorescentielampen hebben echter een langere "nagloeitijd", wat deze pauzes aangenamer voor de ogen maakt. Een LED schakelt direct uit met een groter risico voor oogvermoeidheid, en in het slechtste geval hoofdpijn.

 

PMW bij LCD-CCFL en LCD-LED scherm.

Figuur: Fluctuaties in lichtsterkte door PWM bij LCD-CCFL en LCD-LED scherm.

 

PWM (pulsbreedtemodulatie)
De methode van de pauzes om de helderheid te verminderen, heet pulsbreedtemodulatie, PWM. Het is een goedkope en effectieve oplossing om de lichtoutput te controleren van een LCD scherm met LEDs omdat een brede range van helderheid mogelijk is. Nadeel is dat er flikker onzichtbaar waarneembaar kan zijn bij lage frequenties. Het meest voorkomende scenario is dat men een nieuw beeldscherm koopt met heel hoge helderheid. De helderheid of brightness wordt uitgedrukt in cd/m². Het TCO label stelt dat de maximale helderheid meer dan 200 cd/m² dient te zijn. De aanbevolen effectieve helderheid in een heldere ruimte echter is ongeveer 120 cd/m². Dat betekent dat de helderheid best wordt aangepast tot 60% van het maximum. Bij de meest heldere schermen van 450-500 cd/m² is dat zelfs 20-30%. Dat geeft flikker.

 

Wat kunnen fabrikanten doen?
Een andere methode om de heldherheid van het scherm aan te passen, is de elektrische voltage van de LEDs te verminderen (DC, direct current). Het nadeel van deze methode is dat het duurder is en dat de kleurtemperatuur van de backlight moeilijker kan gecontroleerd worden. Er ontstaat ook het risico dat LEDs inbranden. Oplossing is een hybride vorm: een combinatie van PWM en het aanpassen van de voltage.

 

Fabrikanten kunnen ook de frequentie van de onderbrekingen (aan/uit periodes) opdrijven. Bij de meeste schermen varieert deze frequentie van 90 tot 400 Hz. Hoe lager deze frequentie, hoe meer kans op storende flikker. Waarschijnlijk zal een frequentie van meer dan 2000-3000 Hz nodig zijn om van een veilige zone voor iedereen te kunnen spreken.

 

Figuur: Ervaar je oogvermoeidheid bij het werken op dit scherm?

 

Wat kan je zelf doen?
Bij de aankoop van een nieuw scherm kan je de maximale helderheid bewaken. Hoger is in dit geval niet altijd beter. Bij waarden rond 400-500 cd/m² moet de heldherheid serieus bijgesteld worden, waardoor het risico van flikker toeneemt.

 

Vermijd de goedkope schermen omdat ze lagere frequenties van de PMW hebben. Dat geldt ook voor tablets en smartphones. Beeldschermwerkers spenderen vele uren achter hun monitor, zodat men niet op enkele euro's moet kijken.

 

Heb je reeds een scherm dat flikker geeft, stel dan de helderheid in op 100%. Daarna stel je je grafische kaart minder helder in. Dat doe je door op je bureaublad op de rechter knop te drukken. Bij advanced setting kan je de helderheid aanpassen. Hierdoor blokkeert het LCD scherm deels de achtergrondverlichting. Nadeel is dat dit ook een negatief effect op het contrast heeft.

 

Op het internet kan je lijsten vinden van PMW-vrije schermen. Wie weet dat hij hiervoor gevoelig is, kan daar een kijkje nemen [link].

 

 


PC werkplek - bureaustoel - bureautafel - beeldscherm - toetsenbord - muis - documentenhouder - verlichting - landschapskantoor - kantoorruimte - inrichting - tablet - laptop - zit-statafel - loopband

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans