Figuur ergonomie

ERGONOMIE site.be

informatie en onderzoek over ergonomie

 

 

Slapen met een rechte rug heeft een positief effect op de slaapkwaliteit

 

Ergonomics in bed design: the effect of spinal alignment on sleep parameters.

Verhaert V. e.a. Ergonomics 2011; 54 (2): 169-178.


 

Tijdens het slapen recupereert de rug van de belasting die de tussenwervelschijven overdag ondergaan. Dit gebeurt het best met de rug in zijn natuurlijke houding. Een gepersonaliseerd slaapsysteem laat dit toe door de zones van het slaapsysteem (matras of bodem) aan te passen aan de lichaamsbouw en gewichtsverdeling van de individuele slaper. Deze studie toont bovendien ook aan dat de slaapkwaliteit verbetert: men ligt minder wakker in bed en is 's morgens beter uitgeslapen.

 

Hard is beter dan zacht
Eerdere studies concentreerden zich vooral op verschillende hardheden van de matras: "zacht", "medium" en "hard". Over het algemeen geeft een harde en medium-harde matras een betere houding van de rug.
Wat het materiaal van de matras betreft verschilt de slaaparchitectuur niet tussen een verenmatras of een matras uit schuim. Wanneer een opdeling gemaakt wordt tussen een "comfortabel" en "oncomfortabel" bed, dan bleek de slaaparchitectuur wel verschillend.
Nadeel aan deze studies is echter dat enkel wordt gekeken naar de mechanische eigenschappen van het slaapsysteem zonder rekening te houden met de antropometrische eigenschappen van de slaper. Deze studie bekijkt die interactie wel.

 

Gepersonaliseerd slaapsysteem met zones
Een gepersonaliseerd slaapsysteem heeft verschillende zones aangepast aan de lichaamsbouw en gewichtsverdeling van de slaper. In zijlig is een slaapsysteem dan zachter aan de schouders en steviger aan bekken en lage rug. Het verschil in hardheid tussen de zones werd bepaald door de verhouding tussen schouder- en taillebreedte voor de schouderzone en door de verhouding tussen taille- en heupbreedte voor de bekkenzone. In functie van de BMI werd de globale stijfheid van de zones bepaald. Bij een slaper met een BMI boven de 25, is de gehele ondersteuning van het slaapsysteem harder of stijver dan bij de slaper met een lagere BMI.
In deze studie werd gebruikt gemaakt van een pocketverenmatras met 10 zones zodat de stijfheid van de zones voor iedereen individueel op de juiste plaats kon aangepast worden. De bekkenzone komt bijvoorbeeld lager voor de grotere slaper vergeleken met de kleinere proefpersoon. Er werden drie zones gecreëerd: schouders, taille en heupen.
Als tegenhanger van het gepersonaliseerde slaapsysteem moesten de testpersonen ook slapen op een hangmatsysteem. Hier werd de schouderzone juist harder gemaakt ten opzichte van een zachtere bekken- en taillezone. Daardoor ontstaat er een soort hangmateffect doordat het bekken dieper wegzakt.

 

Invloed van slaapsysteem op de positie van de wervelkolom.

Invloed van het slaapsysteem op de positie van de rug.

 

Rugpositie en slaapkwaliteit verbeteren
Aan de hand van videorasterstereografie kan de positie van de wervelkolom bepaald worden op de verschillende slaapsystemen. In zijlig benaderde het gepersonaliseerde slaapsyteem veel meer een rechte lijn vergeleken met het hangmatsysteem. De comfortzones hebben dus wel degelijk invloed op de positie van de rug.
De slaapkwaliteit werd objectief gemeten door polysomnografie (met electroden) en subjectief bevraagd. Mensen slapen beter op een gepersonaliseerd systeem ten opzichte van de hangmatmatras. Toch was er een verschil tussen de slaaphoudingen. Mensen die vooral in zijlig slapen hebben een betere slaapkwaliteit en een beter herstel. Ze zijn 's morgens meer wakker. Voor mensen die de meeste tijd op hun rug slapen was er geen verschil tussen beide onderzochte bedden.

 

Bij de mensen die de meeste tijd in zijlig slapen was ook de slaaparchitectuur beter bij het bed op maat vergeleken met het hangmatbed:
* ze liggen minder lang wakker in bed
* ze hebben meer REM slaap (dromen/geheugen)
* ze worden vaker, maar korter wakker (kan men zich niet herinneren)
* ze hebben minder diepe slaap op einde van de nacht (ze zijn meer uitgerust)

 

Actief slaapsysteem voor verschillende slaaphoudingen
In ruglig had het gepersonaliseerde bed geen voordeel. De instelling van de comfortzones was immers gebaseerd op zijlig omdat deze houding doorheen de nacht het meeste voorkomt. De ondersteuning van de rug is dan echter niet optimaal voor het slapen in ruglig. Toch behoort het regelmatig van houding veranderen doorheen de nacht tot een gezond slaapgedrag. Een goed bed biedt in deze wisselende omstandigheden steeds een goede ondersteuning. Daarom zou het interessant zijn moest het bed zelf kunnen detecteren in welke houding de slaper ligt en op basis daarvan de instellingen van de comfortzones aanpassen. Het klinkt als toekomstmuziek in de oren, maar de technologie voor een "actief slaapsysteem" is reeds klaar...

 

Deze studie was het resultaat van een interuniversitaire samenwerking. De KULeuven heeft het systeem ontwikkelt om de rugpositie in een slaaphouding te meten (Vincent Verhaert, Bart Haex, Tom De Wilde, Daniel Berckmans, Jos Vander Sloten). Het slaapcentrum van UZ Antwerpen zorgde voor het slaaponderzoek (Johan Verbraeken). De VUB stond in voor de subjectieve slaapkwaliteit (Elke de Valck).

 

 


gezond slapen - gepersonaliseerd bed - afmetingen bed - hoofdkussen - wasmachine - indeling keuken - hoogte keuken

 

 

 

© 2006-2017 www.ergonomiesite.be - Mailen naar Roeland Motmans